Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia tại Bảo Yên, Lào Cai
Đền Phúc Khánh nằm trong quần thể di tích Thành cổ Nghị Lang, thuộc thị trấn Phố Ràng, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Đây là nơi thờ tự các vị chúa bầu (họ Vũ) – những người đã có công lớn trong việc khai hoang, lập ấp, giữ vững vùng biên cương phía Bắc của Tổ quốc suốt thời kỳ nhà Lê (thế kỷ XVI - XVII).
Năm 2002, Đền Phúc Khánh cùng với Thành cổ Nghị Lang đã chính thức được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.
Vào thế kỷ XVI, nhà Hậu Lê suy yếu, nhà Mạc cướp ngôi. Anh em họ Vũ gồm Vũ Văn Uyên và Vũ Văn Mật (quê ở Hải Dương) vốn là những người có chí lớn, không chịu thuần phục nhà Mạc nên đã chiêu mộ binh sĩ, lên vùng thung lũng sông Chảy (Bảo Yên ngày nay) để xây dựng căn cứ, phò Lê diệt Mạc.
Để củng cố phòng thủ, Chúa Bầu đã cho xây dựng hệ thống thành lũy kiên cố, trong đó nổi bật là Thành cổ Nghị Lang. Sau khi các vị chúa họ Vũ qua đời, để ghi nhớ công ơn to lớn đối với nhân dân trong vùng và đất nước, người dân đã lập đền thờ ngay trên khu đất cao thuộc trung tâm thành cổ, gọi là Đền Phúc Khánh (với ý nghĩa ban phúc lành cho muôn dân).
Đền Phúc Khánh không chỉ là minh chứng cho một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh lớn của nhân dân huyện Bảo Yên và du khách thập phương. Tại đây hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý báu như gạch vồ xây thành, các tảng đá kê chân cột và các dấu tích của trung tâm chính trị xưa.
Hằng năm, lễ hội Đền Phúc Khánh được tổ chức định kỳ với các nghi thức trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân đến dâng hương, cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
| Sự kiện / Thông tin | Chi tiết ngày / Ý nghĩa |
|---|---|
| Lễ hội chính Đền Phúc Khánh | Diễn ra vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm. |
| Ngày giỗ Chúa Bầu | Tổ chức vào tháng 7 âm lịch để tưởng nhớ công ơn các thế hệ dòng họ Vũ. |
| Hoạt động tiêu biểu | Rước kiệu, tế lễ truyền thống, các trò chơi dân gian (kéo co, đẩy gậy, ném còn...). |
Ngày nay, Đền Phúc Khánh nằm trong tuyến du lịch tâm linh "Về với cội nguồn" của tỉnh Lào Cai, kết nối với Đền Bảo Hà (thờ Thần vệ quốc Hoàng Bảy). Đến với nơi đây, du khách không chỉ được đắm mình vào không gian linh thiêng, thanh tịnh mà còn được giáo dục về lòng yêu nước, ý thức tự hào dân tộc và truyền thống giữ gìn biên cương của cha ông.